Hoe het begon

Hoe het begon
Lekker ontspannen door het bos...

Deze webpagina's gaan natuurlijk over paarden, maar de rode draad in dit geheel is het woordje "natuurlijk". De kreet "Paard Natuurlijk" kan op twee manieren worden gelezen, maar beiden zijn in dit geval van toepassing: Het geeft aan hoe vanzelfsprekend paarden in ons leven zijn geworden, maar ook hoe bij stukjes en beetjes de omgang en verzorging van onze paarden op een steeds natuurlijker manier plaatsvindt.

Om met het eerste te beginnen, paarden zijn voor ons een vanzelfsprekende tijdsbesteding geworden. Zonder onze liefde voor paarden was deze website nooit ontstaan... Paard? Natuurlijk!

Op de zoektocht naar de beste manier om met paarden om te gaan en ze te verzorgen hebben we veel kennis en ervaring opgedaan, en steeds vaker kregen we vragen van mensen om deze informatie beschikbaar te maken. Hoe kan het dat jullie je temperamentvolle renpaarden buiten zonder bit kunnen rijden? Hoe is het mogelijk dat jullie zonder ijzers vele kilometers afleggen en de hoeven in perfecte staat blijven? Hoe kan het dat jullie paarden op een simpele aanwijzing voor je uit de trailer inlopen? Enzovoorts.

Deze vragen hebben uiteindelijk tot www.paardnatuurlijk.nl geleid. Op deze website hebben we getracht zoveel mogelijk van deze "Frequently Asked Questions" te beantwoorden. Sommigen zullen dit misschien beschouwen als de "Frequently Questioned Answers", maar bedenk dat ook wij de "gewone" manieren hebben beproefd. Ook wij hadden ooit het idee dat paarden 's nachts op stal horen te staan, dat ijzerbeslag noodzakelijk is om buiten te kunnen rijden, dat een scherp bit, sporen en tie-downs een oplossing kunnen bieden, of geprobeerd paarden met veel druk de trailer in te krijgen. Wat er op deze website te vinden is zijn de manieren die beter werken, en die ook bij anderen dezelfde goede resultaten geven.



Onze persoonlijke geschiedenis

Onze persoonlijke geschiedenis

Alle begin is moeilijk; als je begint met paardrijden maak je wel het een en ander mee. Inmiddels hebben we veel van de paarden geleerd, en zo is paardnatuurlijk ontstaan. Maar er is wel het een en ander aan voorafgegaan, voor sommigen misschien heel herkenbaar, voor sommigen wat minder. Maar hier is het dan: Onze geschiedenis met paarden.

Frans:

Ooit kocht ik een woonboerderij met een flinke lap grond erbij. Voor de grond had ik geen bestemming, het gras begon geestdriftig te groeien, en ik was maar wat blij toen iemand haar paard op mijn weide wilde zetten. Aanvankelijk durfde ik de wei niet eens in, maar gaandeweg sloot ik vriendschap met het paard.

Hij was wel een beetje wild...

Na een tijdje begon ik me af te vragen hoe het was om op een paard te rijden, en dat was het begin van een verslaving. In eerste instantie had ik een eenvoudige voorstelling van paardrijden. Hoe start je, hoe stop je, en hoe stuur je? In een week moest zoiets toch wel te leren zijn? En dat viel dus tegen... Het leren paardrijden was een aaneenschakeling van frustraties. "Waarom wil dat paard nu niet wat ik wil" en dat soort dingen. In feite voelde mijn paard mij feilloos aan. Als het tenminste ging om dingen waarvan ik dacht dat ze hem schrik aan zouden jagen, of als ik dacht dat iets vast wel niet zou lukken. In feite had ik al in een vroeg stadium het focus-rijden ontdekt. Mijn paard reageerde iedere keer precies zoals ik al dacht, en hij deed precies wat ik dacht dat hij zou doen. Ik moest alleen nog ontdekken dat ik oorzaak en gevolg verwisselde...

Niet helemaal wetend waar ik aan begon kocht ik Jack, een draver. Een paard, speciaal gefokt en getraind voor de renbaan, een paard met een tamelijk explosief temperament. Zelf ben ik ook iemand die geen seconde stil kan zitten en met een minuscule aansporing in een staat van verhoogde energie kan komen. Wie weet voelde ik me daarom wel aangetrokken tot Jack? Maar de combinatie van deze twee temperamenten was niet bepaald een makkelijke; als ik ook maar een spoortje "buzz" in mijn lijf had was Jack niet rustig te houden en stond te springen en te dansen en was eenmaal op gang niet meer tot stoppen te krijgen. Hoe vaak zat ik niet op dit paard en riep ik uit "Hou hiermee op! Ik ben rustig, hoor je, helemaal rustig en ontspannen! Dit is nergens voor nodig! Grrrr! Ik BEN RUSTIG! KAP HIERMEE!". Hmmm, toch niet helemaal dus, en confronterend hoe weinig inzicht en controle ik had over mijn eigen energie.

Hij was het niet altijd met me eens Gaandeweg leerde ik mezelf ECHT te ontspannen, niet alleen van buiten maar ook innerlijk, en toen bleek dat ik Jack met het doseren van mijn innerlijke energie prima kon reguleren. En dat bleek uiteindelijk de eerste stap te zijn naar een heel andere manier van paardrijden, een manier van rijden waarbij mechanische hulpmiddelen overbodig zijn, waar je zelfs geen bit voor nodig hebt. Natuurlijk paardrijden...

Maar voor het zover was ging het dus niet geweldig. Jack wilde niets dat ik wilde, als ik aan de rechterteugel trok deed hij zijn hoofd naar links, als ik linksom wilde probeerde hij rechtsom te gaan, en als ik probeerde mijn zin door te drijven ging hij gewoon steigeren. Als ik hem de stal in wilde zetten wilde hij er niet in, en ging gewoon rechtop staan met zijn voorbenen tegen de muur boven de staldeur. Was hij eenmaal binnen dan wilde hij er niet meer uit. Draven kon hij alleen maar op hoog tempo, als je de teugels ook maar even iets liet vieren vloog hij er vandoor. Stoppen was ook al een probleem. Galoperen wilde hij ook niet, vooral niet linksom. Het rijden ontaarde nogal eens in gesteiger, ongecontroleerd ge-ren in het wilde weg, ondanks tie-down en andere fysieke snufjes. Op een dag met minder ideaal gesternte dacht ik tijdens een buitenrit dat mijn paard er met mij vandoor zou gaan, en dat gebeurde prompt ook. Zo'n draver is erg snel, en dat heb ik toen ondervonden. Eerst in ren-telgang, en in de bochten even in galop. Aan het bit kon ik met mijn volle gewicht gaan hangen, maar het werkte niet meer. Dus maar gelaten voor wat het was en me geconcentreerd op het rijden - zonder stijgbeugels - met zo'n 60 kilometer per uur of zo. Thuisgekomen (jaja, nog steeds in het zadel!) werd het tijd om een en ander eens te evalueren.

Het was de hoogste tijd voor drastische maatregelen. Allereerst ging het bit eruit. Ik had ooit het idee dat dat onze "rem" was maar dat was een illusie gebleken. Het is slechts een communicatiemiddel, en je kunt er een onwillig paard niet mee tegenhouden. Zonder bit bleek het zelfs veel beter te gaan! Ik raakte daarom geinteresseerd in alternatieve manieren van paardrijden, meer zoals de Indianen deden, en natural horsemanship. Al snel ontdekte ik Parelli Natural Horsemanship. Het was anders. Heel anders. Maar ik wilde ook iets anders, dus ik besloot het een kans te geven.

Het was terug naar af. Erger zelfs: Eraf. Een tijdje niet meer op het paard, maar naast het paard: Grondwerk! In korte tijd leerde ik mijn paard besturen vanaf de grond, en bezag het paard mij met heel andere ogen. Van overheersende vleeseter die niets van paardencommunicatie begreep werd ik gepromoveerd tot kuddeleider. Daarna weer paardrijden, maar nu heel anders! Als je, op de grond staande, een niet aangelijnd paard kan laten stoppen en achteruitlopen door slechts een vinger op te heffen, dan heeft dat beslist zijn invloed op het rijden. Los daarvan, het leren rijden volgens Parelli gaat zonder bit, en met maar eenteugel. De one-rein-stop, nodig om dit soort paarden te allen tijde te kunnen stoppen, leer je op die manier snel aan. Daarna wordt je geleerd te rijden met behulp van "focus". Paarden voelen heel goed aan wat de ruiter wil, het paard doet wat je denkt, dus gebruik je het denken om je paard van snelheid en richting te laten veranderen, letterlijk zonder teugels. Inclusief bewegingen als zijwaarts gaan.

Binnen twee maanden was ik verder dan ik daarvoor ooit ben gekomen. Kennissen kenden mijn paard niet meer terug. Die twee maanden terug-naar-af waren een goede investering gebleken. Nog een maand later slaagde in voor mijn Parelli-level-1 test. Hiermee werd ik de tiende Nederlander die zijn PNH-level 1 heeft gehaald. Inmiddels is Jack een door-en-door betrouwbaar paard gebleken waarmee ik zelfs in vijf dagen van Drenthe naar Brabant ben gereden, op een halster...

Zonder iets op Harisha Hierna ben ik uiteraard niet meer opgehouden. Er kwam een tweede paard bij, Harisha, die ik volgens deze methode met succes zelf heb beleerd. Ze heeft nooit iets anders geleerd dan Natural Horsemanship, en dat is goed merkbaar! Ze is te sturen, stoppen, te versnellen, etc. "met je vingertoppen". Vederlicht! Zo licht zelfs dat ze, na enige oefening en in een meewerkende bui, geheel "zonder iets" is te rijden. Zie ook de foto. Een bit heeft er nog nooit ingezeten...

"Paarden houden" is natuurlijk niet alleen maar paardrijden. Zo was er het trailer-laden, iets dat met Jack oorspronkelijk rampzalig verliep, tot ik leerde hoe dat moest. Maar ook over de gezondheid van het paard, zowel geestelijk als lichamelijk, viel er veel te leren. Ook ik begon met het idee dat paarden op stal horen te staan, dat ze het 's nachts koud krijgen, dat ze voornamelijk biksjes moeten eten en dat hoefijzers een noodzakelijk deel van de uitrusting vormen.

Wat dat natuurlijk bekappen betreft, dat verhaal is als volgt:
Toen Jack nog alleen maar in de bak werd gereden groeiden zijn hoeven nauwelijks. De hoefsmid waarschuwde dan ook dat hij beslist ijzers nodig zou hebben om buiten te kunnen rijden. Dat advies werd opgevolgd, maar het resulteerde in de bekende "nadeeltjes": Loszittende ijzers, afgetrapte ijzers, de hoeven groeiden nu helemaal niet meer, brokkelende hoeven vanwege de nagelgaten, etc.

Ergens is het ook wel raar dat het paard het enige wezen is op deze aardbol dat niet in staat is om zonder hulpmiddelen op zijn eigen voeten te lopen.

Toevallig(?) kwam ik een keer terecht bij een lezing over Natuurlijk bekappen, een heel andere manier van bekappen, die meer overeenkomt met de manier waarop paarden in de natuur hun hoeven gebruiken. De onderzoeksresultaten logen er niet om, de uitleg was helder, en de opengezaagde hoeven van zowel natuurlijke als conventioneel beslagen paarden spraken boekdelen. De voordelen van een natuurlijke bekapping zijn dat de hoeven zich aan het gebruik aanpassen en dus op dezelfde lengte blijven, de hoeven harder worden, dat het paard minder snel struikelt, de achterhand beter onder het lijf plaatst en minder kans heeft om hoefkatrol te ontwikkelen.

Enthousiast geworden besloot ik deze methode een kans te geven. De resultaten logen er niet om: Jack ging beter lopen, we hebben in twee maanden honderden kilometers buitengereden zonder ijzers, de hoeven bleven desondanks keurig op lengte, sleten niet meer scheef af, en ook na twee maanden intensief rijden zagen de hoeven eruit alsof ze de dag ervoor waren bekapt, zonder brokkels, rafels of andere narigheid.

Hoewel ik voor buitenstaanders de grootste successen met Harisha heb behaald is het toch Jack waarvan ik het meeste heb geleerd. Als dat paard niet zo verrekte eigenwijs, dominant en voorwaarts was geweest dan was paardnatuurlijk nooit ontstaan...


Ilona:

Paarden zitten verweven in mijn leven sinds mijn elfde jaar. Het eerste paard waar ik op reed was Dijke, een Friese merrie die ietsie pietsie te groot uit was gevallen; ca 1.70m. De uitdaging begon te trekken en ik ging samen met vriendinnen beginnen met het beleren van de andere Friese merries. Mijn favoriet was een merrie waar anderen niet zoveel mee hadden omdat ze nogal fel was, ook in haar gedrag op stal. Thymony heette ze. Ik heb een paar keer op haar gereden. Op een ochtend fietste ik naar stal, waar ze me het vreselijke nieuws vertelden dat Thymony was overleden. Ze had haar nek gebroken, dit kwam doordat ze erg wild was geweest op stal. Dit nieuws kwam echt als een enorme klap, ik heb er wekenlang iedere dag om gehuild en jong als ik was heb ik van mijn zakgeld een overlijdensadvertentie in de krant gezet.

Na hierna nog wat jonge paarden te hebben ingereden werd ik gevraagd door een andere boer. Hij had ook Friese paarden en hij had een prachtige jonge merrie staan; Yeldou. Zij had al verzorgsters maar ze werd steeds slechter in de omgang (bijten, trappen) en ze was niet meer goed te rijden. Ik werd de nieuwe verzorgster en de missie was om haar weer 'normaal' te krijgen. Dit lukte behoorlijk goed. Ze was in no-time weer lief op stal en in de wei en ook kon ik goed op haar rijden. Over dat rijden met haar heb ik nog een leuk verhaal.

Yeldou

Het tuig wat deze boer voor zijn paarden had had stamde letterlijk uit de oorlogstijd. Het zadel zag er vreselijk breekbaar uit dus reed ik haar altijd zonder zadel. Op een dag reden Yeldou en ik op een fietspad langs de weg. Het was zo'n zomerdag met veel motoren. Natuurlijk moest er net op het moment dat ik daar reed een hele grote sliert Harley Davidsons langs komen! Die rottige dingen maakten vreselijk veel kabaal en het ergste was dat er na de ene nog een andere, en nog een en nog een en nog een kwam.. Yeldou begon al flink opgewonden te raken en ik had de grootste moeite haar bij me te houden. Toen brak de teugel! Daar zat ik dan, op een paard zonder zadel en een gebroken teugel terwijl er nog steeds Harleys langs raasden. Yeldou vloog er in vliegende rengalop vandoor, ik had toen nog nooit van de one-rein-stop gehoord en had het idee dat ik haar alleen aan beide teugels zou kunnen stoppen. Om dit te bereiken heb ik, terwijl zij keihard over het fietspad in rengalop vloog, over haar hals naar voren gehangen zodat ik net bij de bitring kon (het was de linker, dat weet ik nog goed). Zo heb ik haar weer terug gekregen. Achteraf gezien vind ik het een wonder dat ik er op ben blijven zitten zo zonder zadel en dat ik haar op die manier weer bij me kreeg.

Tuurlijk werd ook Yeldou weer verkocht... Net iedere keer als ik een band had opgebouwd met een speciaal paard, kwam er op de een of andere manier weer een einde aan. Ik had er schoon genoeg van en wilde dolgraag nu eens een eigen paard.

Youri
Youri

Het werd Youri, een kruising tussen kwpn en Arabier. Ik heb vreselijk veel van hem geleerd. Het was er één met karakter! De verkoper heeft me vreselijk belazerd met dit paard omdat hij een luchtzuiger bleek te zijn, en ik vermoed dat hij ook altijd al zo nu en dan kreupel geweest moet zijn. Bovendien kwam ik er na vier jaar achter dat het een klophengst was. Zo'n paard kan niet zomaar gecastreerd worden. Ik kwam achter deze dingen toen het voor mij al veel te laat was: ik was compleet in love en wilde hem niet meer kwijt. Hij was twee jaar toen ik hem kocht en ik kon hem dus mooi alles vanaf het begin leren. Op driejarige leeftijd heb ik hem zelf ingereden en dat ging eigenlijk zonder noemenswaardige problemen. Later in de wei kon ik hem ook goed rijden, dat was leuk want bij anderen vloog hij er gewoon keihard vandoor. Helaas liep hij regelmatig onregelmatig met zijn rechterachterbeen zodat ik niet heel vaak kon rijden. Naarmate hij ouder werd kreeg ik ook steeds meer problemen met hem, ik denk omdat hij steeds meer 'hengst' werd. Niet op stal en in de wei, daar was hij mijn grootste vriend. Maar buitenrijden ging op een gegeven moment steeds slechter. Ik verhuisde naar Groningen en nam Youri mee, hij had tot nog toe samen met mijn shetlandertje Nikita gestaan maar nu kwam hij in een kudde. Hier kwam het feit dat hij klophengst was voor het eerst heel duidelijk naar voren, hij vocht met de ruinen en liet niemand toe bij de merries. Het noodlot sloeg toe; Youri kreeg hele pijnlijke ontstekingen aan zijn hoeven en alle dierenartsen en andere klinieken gaven me het advies om hem in te laten slapen. Hij is vijf jaar bij mij geweest.

Hierna heb ik Baladeika, een Arabische merrie als verzorgpaard gekregen, na anderhalf jaar heb ik haar gekocht. Baladeika was 4 toen ik haar leerde kennen, er was toen al wel iets mee gedaan maar erg weinig.

De eerste keer buiten rijden herinner ik me nog goed. Het ging in het begin eigenlijk best goed, maar op een gegeven moment flipte ze en zette het op een steigeren. Dat ging zo een tijdje door en terwijl ik haar probeerde te kalmeren steigerde ze ineens veel te hoog, verloor haar evenwicht en viel zo schuin naar achteren (half op mij). Het is gelukkig goed afgelopen voor zowel haar als voor mij.

Het is een hele hittepetit geweest. In het begin heeft ze een periode gehad dat ze er alleen maar kei en de keihard vandoor vloog, ook in de bak. Dat waren trouwens goede zitlessen want bokken was in de bak haar grootste hobby, niet uit protest maar puur uit joligheid.

In die tijd was ze nog mijn verzorgpaard en ik maakte me zorgen over haar hoeven. Op internet heb ik daar van alles over gelezen en ik kwam uit bij de toenmalige homepage van Frans. Hij had toen van alles geschreven over natuurlijk bekappen maar ook over natuurlijk omgaan met je paard. Dit was de eerste keer dat ik iets over NH heb gelezen, maar het was zeker niet het laatste want ik was zo razend enthousiast dat ik heel internet heb doorgezocht naar informatie over NH en natuurlijk bekappen. Toen ik er over las voelde ik me alsof ik 'thuis kwam'. Ik had bij zoveel dingen het gevoel: JA! Inderdaad! Zo ontzettend logisch allemaal... Ik realiseerde me tegelijkertijd dat ik op zoveel vlakken zo stom was geweest in mijn houding ten opzichte van paarden. Ik had me vreemd genoeg nooit eerder gerealiseerd hoe paarden precies in elkaar zitten. STOM!! Als je weet hoe een paard in elkaar zit, hoe het denkt, leert, voelt DAN kun je met een paard omgaan!

Het is zo zonde dat mensen op een manege onzin leren zoals links opstijgen (omdat dat 'zo hoort'), maar dat ze eigenlijk niks leren over het paard zelf. Wat mensen via boeken en maneges geleerd wordt, heeft meer met tradities te maken dan met de werkelijke natuur, geest, gezondheid en behoeften van het paard.

Ik bekap Baladeika zelf en doe Parelli Natural Horsemanshipmet haar. Tegenwoordig rijd ik haar prima buiten op een simpel touwhalstertje. Het feit dat ik haar nu heel relaxed op een touwhalster kan rijden is wel bijzonder omdat ik dus ooit op het punt heb gestaan een scherper bit te gebruiken. Door het Level-1 programma te volgen (via de zakboekjes) heb ik het probleem 'er van door vliegen' opgelost.
www.paardnatuurlijk.nl

Teller