Deze webpagina's gaan natuurlijk over paarden, maar de rode draad in
dit geheel is het woordje "natuurlijk". De kreet "Paard Natuurlijk" kan
op twee manieren worden gelezen, maar beiden zijn in dit geval van
toepassing: Het geeft aan hoe vanzelfsprekend paarden in ons leven zijn
geworden, maar ook hoe bij stukjes en beetjes de omgang en verzorging van
onze paarden op een steeds natuurlijker manier plaatsvindt.
Om met het eerste te beginnen, paarden zijn voor ons een
vanzelfsprekende tijdsbesteding geworden. Zonder onze liefde voor
paarden was deze website nooit ontstaan... Paard? Natuurlijk!
Op de zoektocht naar de beste manier om met paarden om te gaan en ze
te verzorgen hebben we veel kennis en ervaring opgedaan, en steeds
vaker kregen we vragen van mensen om deze informatie beschikbaar te
maken. Hoe kan het dat jullie je temperamentvolle renpaarden buiten
zonder bit kunnen rijden? Hoe is het mogelijk dat jullie zonder ijzers
vele kilometers afleggen en de hoeven in perfecte staat blijven? Hoe
kan het dat jullie paarden op een simpele aanwijzing voor je uit de
trailer inlopen? Enzovoorts.
Deze vragen hebben uiteindelijk tot www.paardnatuurlijk.nl geleid.
Op deze website hebben we getracht zoveel mogelijk
van deze "Frequently Asked Questions" te beantwoorden. Sommigen zullen
dit misschien beschouwen als de "Frequently Questioned Answers", maar
bedenk dat ook wij de "gewone" manieren hebben beproefd. Ook wij hadden
ooit het idee dat paarden 's nachts op stal horen te staan, dat
ijzerbeslag noodzakelijk is om buiten te kunnen rijden, dat een scherp
bit, sporen en tie-downs een oplossing kunnen bieden, of geprobeerd
paarden met veel druk de trailer in te krijgen. Wat er op deze website
te vinden is zijn de manieren die beter werken, en die ook bij anderen
dezelfde goede resultaten geven.
Alle begin is moeilijk; als je begint met paardrijden maak je wel het een en ander mee. Inmiddels hebben we veel van de paarden geleerd, en zo is paardnatuurlijk ontstaan. Maar er is wel het een en ander aan voorafgegaan, voor sommigen misschien heel herkenbaar, voor sommigen wat minder. Maar hier is het dan: Onze geschiedenis met paarden.
Ooit kocht ik een woonboerderij met een flinke lap grond erbij. Voor de grond had ik geen bestemming, het gras begon geestdriftig te groeien, en ik was maar wat blij toen iemand haar paard op mijn weide wilde zetten. Aanvankelijk durfde ik de wei niet eens in, maar gaandeweg sloot ik vriendschap met het paard.
Na een tijdje begon ik me af te vragen hoe het was om op een paard te rijden, en dat was het begin van een verslaving. In eerste instantie had ik een eenvoudige voorstelling van paardrijden. Hoe start je, hoe stop je, en hoe stuur je? In een week moest zoiets toch wel te leren zijn? En dat viel dus tegen... Het leren paardrijden was een aaneenschakeling van frustraties. "Waarom wil dat paard nu niet wat ik wil" en dat soort dingen. In feite voelde mijn paard mij feilloos aan. Als het tenminste ging om dingen waarvan ik dacht dat ze hem schrik aan zouden jagen, of als ik dacht dat iets vast wel niet zou lukken. In feite had ik al in een vroeg stadium het focus-rijden ontdekt. Mijn paard reageerde iedere keer precies zoals ik al dacht, en hij deed precies wat ik dacht dat hij zou doen. Ik moest alleen nog ontdekken dat ik oorzaak en gevolg verwisselde...
Niet helemaal wetend waar ik aan begon kocht ik
Jack, een draver. Een paard, speciaal
gefokt en getraind voor de renbaan, een paard met een tamelijk explosief
temperament.
Zelf ben ik ook iemand die geen seconde stil kan zitten en met een
minuscule aansporing in een staat van verhoogde energie kan komen. Wie
weet voelde ik me daarom wel aangetrokken tot Jack? Maar de combinatie
van deze twee temperamenten was niet bepaald een makkelijke; als ik
ook maar een spoortje "buzz" in mijn lijf had was Jack niet rustig te
houden en stond te springen en te dansen en was eenmaal op gang niet
meer tot stoppen te krijgen. Hoe vaak zat ik niet op dit paard en riep
ik uit "Hou hiermee op! Ik ben rustig, hoor je, helemaal rustig en
ontspannen!
Dit is nergens voor nodig! Grrrr! Ik BEN RUSTIG! KAP HIERMEE!". Hmmm, toch
niet helemaal dus, en confronterend hoe weinig inzicht en controle ik
had over mijn eigen energie.
Gaandeweg leerde ik mezelf ECHT te
ontspannen,
niet alleen van buiten maar ook innerlijk, en toen bleek dat ik Jack
met
het doseren van mijn innerlijke energie prima kon reguleren. En dat
bleek
uiteindelijk de eerste stap te zijn naar een heel andere manier van
paardrijden,
een manier van rijden waarbij mechanische hulpmiddelen overbodig zijn,
waar je zelfs geen bit voor nodig hebt. Natuurlijk paardrijden...
Maar voor het zover was ging het dus niet geweldig. Jack wilde niets dat ik wilde, als ik aan de rechterteugel trok deed hij zijn hoofd naar links, als ik linksom wilde probeerde hij rechtsom te gaan, en als ik probeerde mijn zin door te drijven ging hij gewoon steigeren. Als ik hem de stal in wilde zetten wilde hij er niet in, en ging gewoon rechtop staan met zijn voorbenen tegen de muur boven de staldeur. Was hij eenmaal binnen dan wilde hij er niet meer uit. Draven kon hij alleen maar op hoog tempo, als je de teugels ook maar even iets liet vieren vloog hij er vandoor. Stoppen was ook al een probleem. Galoperen wilde hij ook niet, vooral niet linksom. Het rijden ontaarde nogal eens in gesteiger, ongecontroleerd ge-ren in het wilde weg, ondanks tie-down en andere fysieke snufjes. Op een dag met minder ideaal gesternte dacht ik tijdens een buitenrit dat mijn paard er met mij vandoor zou gaan, en dat gebeurde prompt ook. Zo'n draver is erg snel, en dat heb ik toen ondervonden. Eerst in ren-telgang, en in de bochten even in galop. Aan het bit kon ik met mijn volle gewicht gaan hangen, maar het werkte niet meer. Dus maar gelaten voor wat het was en me geconcentreerd op het rijden - zonder stijgbeugels - met zo'n 60 kilometer per uur of zo. Thuisgekomen (jaja, nog steeds in het zadel!) werd het tijd om een en ander eens te evalueren.
Het was de hoogste tijd voor drastische maatregelen. Allereerst ging het bit eruit. Ik had ooit het idee dat dat onze "rem" was maar dat was een illusie gebleken. Het is slechts een communicatiemiddel, en je kunt er een onwillig paard niet mee tegenhouden. Zonder bit bleek het zelfs veel beter te gaan! Ik raakte daarom geinteresseerd in alternatieve manieren van paardrijden, meer zoals de Indianen deden, en natural horsemanship. Al snel ontdekte ik Parelli Natural Horsemanship. Het was anders. Heel anders. Maar ik wilde ook iets anders, dus ik besloot het een kans te geven.
Het was terug naar af. Erger zelfs: Eraf. Een tijdje niet meer op het paard, maar naast het paard: Grondwerk! In korte tijd leerde ik mijn paard besturen vanaf de grond, en bezag het paard mij met heel andere ogen. Van overheersende vleeseter die niets van paardencommunicatie begreep werd ik gepromoveerd tot kuddeleider. Daarna weer paardrijden, maar nu heel anders! Als je, op de grond staande, een niet aangelijnd paard kan laten stoppen en achteruitlopen door slechts een vinger op te heffen, dan heeft dat beslist zijn invloed op het rijden. Los daarvan, het leren rijden volgens Parelli gaat zonder bit, en met maar eenteugel. De one-rein-stop, nodig om dit soort paarden te allen tijde te kunnen stoppen, leer je op die manier snel aan. Daarna wordt je geleerd te rijden met behulp van "focus". Paarden voelen heel goed aan wat de ruiter wil, het paard doet wat je denkt, dus gebruik je het denken om je paard van snelheid en richting te laten veranderen, letterlijk zonder teugels. Inclusief bewegingen als zijwaarts gaan.
Binnen twee maanden was ik verder dan ik daarvoor ooit ben gekomen.
Kennissen kenden mijn paard niet meer terug. Die twee maanden terug-naar-af waren
een goede investering gebleken. Nog een maand later slaagde in voor
mijn Parelli-level-1 test. Hiermee werd ik
de tiende Nederlander die zijn PNH-level
1 heeft gehaald. Inmiddels is Jack een door-en-door betrouwbaar paard
gebleken waarmee ik zelfs
in vijf dagen van Drenthe naar Brabant ben gereden,
op een halster...
Hierna ben ik uiteraard niet meer opgehouden. Er kwam een tweede paard bij,
Harisha, die ik volgens deze methode
met succes zelf heb beleerd. Ze heeft nooit iets anders geleerd dan
Natural Horsemanship, en dat is goed merkbaar! Ze is te sturen,
stoppen, te versnellen, etc. "met je vingertoppen". Vederlicht! Zo
licht zelfs dat ze, na enige oefening en in een meewerkende bui, geheel
"zonder iets" is te rijden. Zie ook de foto. Een bit heeft er nog nooit
ingezeten...
"Paarden houden" is natuurlijk niet alleen maar paardrijden. Zo was er het trailer-laden, iets dat met Jack oorspronkelijk rampzalig verliep, tot ik leerde hoe dat moest. Maar ook over de gezondheid van het paard, zowel geestelijk als lichamelijk, viel er veel te leren. Ook ik begon met het idee dat paarden op stal horen te staan, dat ze het 's nachts koud krijgen, dat ze voornamelijk biksjes moeten eten en dat hoefijzers een noodzakelijk deel van de uitrusting vormen.
Wat dat natuurlijk bekappen
betreft, dat verhaal is als volgt:
Toen Jack nog alleen maar in de bak werd gereden groeiden
zijn hoeven nauwelijks. De hoefsmid waarschuwde dan ook dat hij beslist
ijzers nodig zou hebben om buiten te kunnen rijden. Dat advies werd
opgevolgd, maar het resulteerde in de bekende "nadeeltjes":
Loszittende ijzers, afgetrapte ijzers, de hoeven groeiden nu helemaal
niet meer, brokkelende hoeven vanwege de nagelgaten, etc.
Ergens is het ook wel raar dat het paard het enige wezen is op deze aardbol dat niet in staat is om zonder hulpmiddelen op zijn eigen voeten te lopen.
Toevallig(?) kwam ik een keer terecht bij een lezing over Natuurlijk bekappen, een heel andere manier van bekappen, die meer overeenkomt met de manier waarop paarden in de natuur hun hoeven gebruiken. De onderzoeksresultaten logen er niet om, de uitleg was helder, en de opengezaagde hoeven van zowel natuurlijke als conventioneel beslagen paarden spraken boekdelen. De voordelen van een natuurlijke bekapping zijn dat de hoeven zich aan het gebruik aanpassen en dus op dezelfde lengte blijven, de hoeven harder worden, dat het paard minder snel struikelt, de achterhand beter onder het lijf plaatst en minder kans heeft om hoefkatrol te ontwikkelen.
Enthousiast geworden besloot ik deze methode een kans te geven. De resultaten logen er niet om: Jack ging beter lopen, we hebben in twee maanden honderden kilometers buitengereden zonder ijzers, de hoeven bleven desondanks keurig op lengte, sleten niet meer scheef af, en ook na twee maanden intensief rijden zagen de hoeven eruit alsof ze de dag ervoor waren bekapt, zonder brokkels, rafels of andere narigheid.
Hoewel ik voor buitenstaanders de grootste successen met Harisha heb behaald is het toch Jack waarvan ik het meeste heb geleerd. Als dat paard niet zo verrekte eigenwijs, dominant en voorwaarts was geweest dan was paardnatuurlijk nooit ontstaan...
Paarden zitten verweven in mijn leven sinds mijn elfde jaar. Het eerste paard waar ik op reed was Dijke, een Friese merrie die ietsie pietsie te groot uit was gevallen; ca 1.70m. De uitdaging begon te trekken en ik ging samen met vriendinnen beginnen met het beleren van de andere Friese merries. Mijn favoriet was een merrie waar anderen niet zoveel mee hadden omdat ze nogal fel was, ook in haar gedrag op stal. Thymony heette ze. Ik heb een paar keer op haar gereden. Op een ochtend fietste ik naar stal, waar ze me het vreselijke nieuws vertelden dat Thymony was overleden. Ze had haar nek gebroken, dit kwam doordat ze erg wild was geweest op stal. Dit nieuws kwam echt als een enorme klap, ik heb er wekenlang iedere dag om gehuild en jong als ik was heb ik van mijn zakgeld een overlijdensadvertentie in de krant gezet.
Na hierna nog wat jonge paarden te hebben ingereden werd ik gevraagd
door een andere boer. Hij had ook Friese paarden en hij had een
prachtige jonge merrie staan; Yeldou. Zij had al verzorgsters maar ze
werd steeds slechter in de omgang (bijten, trappen) en ze was niet meer
goed te rijden. Ik werd de nieuwe verzorgster en de missie was om haar
weer 'normaal' te krijgen. Dit lukte behoorlijk goed. Ze was in no-time
weer lief op stal en in de wei en ook kon ik goed op haar rijden. Over
dat rijden met haar heb ik nog een leuk verhaal.
 |
| Yeldou |
Het tuig wat deze boer voor zijn paarden had had stamde letterlijk
uit de oorlogstijd. Het zadel zag er vreselijk breekbaar uit dus reed
ik haar altijd zonder zadel. Op een dag reden Yeldou en ik op een
fietspad langs de weg. Het was zo'n zomerdag met veel motoren.
Natuurlijk moest er net op het moment dat ik daar reed een hele grote
sliert Harley Davidsons langs komen! Die rottige dingen maakten
vreselijk veel kabaal en het ergste was dat er na de ene nog een
andere, en nog een en nog een en nog een kwam.. Yeldou begon al flink
opgewonden te raken en ik had de grootste moeite haar bij me te houden.
Toen brak de teugel! Daar zat ik dan, op een paard zonder zadel en een
gebroken teugel terwijl er nog steeds Harleys langs raasden. Yeldou
vloog er in vliegende rengalop vandoor, ik had toen nog nooit van de one-rein-stop
gehoord en had het idee dat ik haar alleen aan beide teugels zou kunnen
stoppen. Om dit te bereiken heb ik, terwijl zij keihard over het
fietspad in rengalop vloog, over haar hals naar voren gehangen zodat ik
net bij de bitring kon (het was de linker, dat weet ik nog goed). Zo
heb ik haar weer terug gekregen. Achteraf gezien vind ik het een wonder
dat ik er op ben blijven zitten zo zonder zadel en dat ik haar op die
manier weer bij me kreeg.
Tuurlijk werd ook Yeldou weer verkocht... Net iedere keer als ik een
band had opgebouwd met een speciaal paard, kwam er op de een of andere
manier weer een einde aan. Ik had er schoon genoeg van en wilde
dolgraag nu eens een eigen paard.
 |
| Youri |
 |
| Youri |
Het
werd Youri, een kruising tussen kwpn en Arabier. Ik heb vreselijk veel
van hem geleerd. Het was er één met karakter!
De verkoper heeft me vreselijk belazerd met dit paard omdat hij een
luchtzuiger bleek te zijn, en ik vermoed dat hij ook altijd al zo nu en
dan kreupel geweest moet zijn. Bovendien kwam ik er na vier jaar achter
dat het een klophengst was. Zo'n paard kan niet zomaar
gecastreerd worden.
Ik kwam achter deze dingen toen het voor mij al veel te laat was: ik
was compleet in love en wilde hem niet meer kwijt. Hij was twee jaar
toen ik hem kocht en ik kon hem dus mooi alles vanaf het begin leren.
Op driejarige leeftijd heb ik hem zelf ingereden en dat ging eigenlijk
zonder noemenswaardige problemen. Later in de wei kon ik hem ook goed
rijden, dat was leuk want bij anderen vloog hij er gewoon keihard
vandoor. Helaas liep hij regelmatig onregelmatig met zijn
rechterachterbeen zodat ik niet heel vaak kon rijden. Naarmate hij
ouder werd kreeg ik ook steeds meer problemen met hem, ik denk omdat
hij steeds meer 'hengst' werd. Niet op stal en in de wei, daar was hij
mijn grootste vriend. Maar buitenrijden ging op een gegeven moment
steeds slechter. Ik verhuisde naar Groningen en nam Youri mee, hij had
tot nog toe samen met mijn shetlandertje Nikita gestaan maar nu kwam
hij in een kudde. Hier kwam het feit dat hij klophengst was voor het
eerst heel duidelijk naar voren, hij vocht met de ruinen en liet
niemand toe bij de merries. Het noodlot sloeg toe; Youri kreeg hele
pijnlijke ontstekingen aan zijn hoeven en alle dierenartsen en andere
klinieken gaven me het advies om hem in te laten slapen. Hij is vijf
jaar bij mij geweest.
Hierna heb ik Baladeika,
een Arabische merrie als verzorgpaard gekregen, na anderhalf jaar heb
ik haar gekocht. Baladeika was 4 toen ik haar leerde kennen, er was
toen al wel iets mee gedaan maar erg weinig.
De eerste keer buiten rijden herinner ik me nog goed. Het ging in het
begin eigenlijk best goed, maar op een gegeven moment flipte ze en
zette het op een steigeren. Dat ging zo een tijdje door en terwijl ik
haar probeerde te kalmeren steigerde ze ineens veel te hoog, verloor
haar evenwicht en viel zo schuin naar achteren (half op mij). Het is gelukkig goed
afgelopen voor zowel haar als voor mij.
Het is een hele hittepetit geweest. In het begin heeft ze een periode
gehad dat ze er alleen maar kei en de keihard vandoor vloog, ook in de
bak. Dat waren trouwens goede zitlessen want bokken was in de bak haar
grootste hobby, niet uit protest maar puur uit joligheid.
In die tijd was ze nog mijn verzorgpaard en ik maakte me zorgen over
haar hoeven. Op internet heb ik daar van alles over gelezen en ik kwam
uit bij de toenmalige homepage van Frans. Hij had toen van alles
geschreven over natuurlijk bekappen maar ook over natuurlijk omgaan met
je paard. Dit was de eerste keer dat ik iets over NH heb gelezen, maar
het was zeker niet het laatste want ik was zo razend enthousiast dat ik
heel internet heb doorgezocht naar informatie over NH en natuurlijk
bekappen. Toen ik er over las voelde ik me alsof ik 'thuis kwam'. Ik
had bij zoveel dingen het gevoel: JA! Inderdaad! Zo ontzettend logisch
allemaal... Ik realiseerde me tegelijkertijd dat ik op zoveel vlakken
zo stom was geweest in mijn houding ten opzichte van paarden. Ik had me
vreemd genoeg nooit eerder gerealiseerd hoe paarden precies in elkaar
zitten. STOM!! Als je weet hoe een paard in elkaar zit, hoe het denkt,
leert, voelt DAN kun je met een paard omgaan!
Het is zo zonde dat mensen op een manege onzin leren zoals links
opstijgen (omdat dat 'zo hoort'), maar dat ze eigenlijk niks leren over
het paard zelf. Wat mensen via boeken en maneges geleerd wordt, heeft
meer met tradities te maken dan met de werkelijke natuur, geest,
gezondheid en behoeften van het paard.
Ik bekap Baladeika zelf en doe Parelli
Natural Horsemanshipmet haar. Tegenwoordig rijd ik
haar prima buiten op een simpel touwhalstertje.
Het feit dat ik haar nu heel relaxed op een touwhalster kan rijden is wel
bijzonder omdat ik dus ooit op het punt heb gestaan een scherper bit te gebruiken. Door het Level-1
programma te volgen (via de
zakboekjes) heb ik het probleem 'er van door vliegen' opgelost.